مراسم امضای تفاهم‌نامه همکاری بین انجمن عرفان اسلامی ایران و خانه دانش و فرهنگ زریاب در اندیشگاه بارگاه شمس تبریزی برگزار شد. در این نشست، فاطمه طباطبایی عرفان را زبان فطرت، کرامت انسانی و راهی برای دستیابی به آرامش معرفی کرد.
به گزارش جماران، فاطمه طباطبایی، مدیرعامل انجمن عرفان اسلامی ایران، در این مراسم ابراز امیدواری کرد که ارتباط گسترده‌تر و مستمری با دوستداران عرفان برقرار شود. او از اینکه انجمن عرفان در بیست‌ودومین سال فعالیت خود، شعبه‌ای در شهر خوی، شهری با پیوند عمیق به نام شمس تبریزی و میراث عرفانی‌اش، افتتاح کرده، ابراز خرسندی کرد. وی همچنین افتتاح آرامگاه شمس تبریزی را در این فضا، سرآغازی برای فعالیت‌های گسترده و ثمربخش در حوزه عرفان و معرفت دانست.
طباطبایی تأکید کرد که زبان عرفان، به‌ویژه عرفان مثبت و شیعی، بهترین ابزار برای گفت‌وگو میان انسان‌هاست، زیرا زبان فطرت انسان است. انسان‌ها ذاتاً خداجو و حقیقت‌طلب هستند و همواره به دنبال یافتن گمشده‌ای هستند که به زندگی‌شان معنا و آرامش بخشد. او عرفان را پاسخی به این نیاز بنیادین دانست و به جایگاه اساسی آن در اندیشه امام خمینی (ره) و نقش آن در شکل‌گیری انقلاب اسلامی اشاره کرد. وی افزود که امام خمینی (ره) برای به ثمر رساندن انقلاب، از موقعیت علمی و اجتماعی خود گذشتند و با وجود جایگاه برجسته‌شان در حوزه علمیه قم، هنگامی که وظیفه شرعی خود را مبارزه با ظلم و برپایی حکومتی برای حفظ کرامت انسان دیدند، قیام کردند و سختی‌های تبعید را به جان خریدند.
او ادامه داد: امام خمینی (ره) سال‌ها در نجف اقامت داشتند و در آنجا نیز از اساتید برجسته حوزه بودند. با این حال، هنگامی که احساس کردند می‌توانند برای مردم ایران و تحقق حکومتی انسانی و اسلامی گامی مؤثر بردارند، بار دیگر آسایش و موقعیت خود را به خطر انداختند. ترک نجف و عزیمت به پاریس، بخشی از مسیر دشواری بود که ایشان پیمودند. این حرکت بر پایه باوری عمیق به کرامت انسان شکل گرفته بود؛ از دیدگاه ایشان، حکومت مطلوب، بستری برای رشد و شکوفایی استعدادهای انسانی و رسیدن به کمال و کرامت است.
طباطبایی اضافه کرد: در اندیشه امام خمینی (ره)، انسان خلیفه خداوند بر روی زمین است و ظرفیت برخورداری از صفات و کمالات الهی را دارد. انسان باید برای تحقق حقیقت انسانی خویش تلاش کند و استعدادهای نهفته خود را به فعلیت برساند. یکی از خواسته‌های فطری انسان نیز رسیدن به آرامش است. همه ما آرامش را دوست داریم، اما ممکن است در تشخیص راه رسیدن به آن دچار اشتباه شویم. برخی آرامش را در قدرت، ثروت یا شهرت می‌بینند، در حالی که این امور لزوماً پاسخگوی نیاز عمیق و درونی انسان نیستند.
او در بخش دیگری از سخنانش گفت: امام خمینی (ره) در آثار خود، مسیر انسان‌شدن و رسیدن به کمال را تبیین کرده‌اند. ایشان در کتاب «شرح چهل حدیث» به بررسی صفات و رذایل اخلاقی و راه‌های تهذیب نفس می‌پردازند و توضیح می‌دهند که انسان چگونه می‌تواند از رذایل فاصله بگیرد و به فضایل اخلاقی آراسته شود. همچنین در مباحث مربوط به شرح حدیث جنود عقل و جهل، درباره صفات عقلانی و جهلانی و چگونگی غلبه بر رذایل درونی بحث می‌کنند. از این منظر، شأن انسان آن است که خردمندانه زندگی کند. عقل، موهبتی الهی است که به انسان توانایی تشخیص، انتخاب و اصلاح خویشتن را می‌بخشد. انسان به مدد عقل می‌تواند وجود خود را از آلودگی‌ها پاک کند، به انسانی شایسته‌تر تبدیل شود و در اصلاح جامعه خویش نیز نقش مؤثری داشته باشد.
مدیرعامل انجمن عرفان اسلامی ایران همچنین گفت: یکی از نکاتی که پیشنهاد می‌کنم دوستان به‌طور جدی در آثار امام خمینی (ره) دنبال کنند، بحث مدارا و رفق در چارچوب مباحث عقل و جهل است. انسان هرچه بیشتر به مرتبه انسانیت نزدیک شود، بیشتر مظهر رحمانیت الهی خواهد بود؛ با خود مدارا می‌کند، با دیگران با مهربانی رفتار می‌کند و دیگران را بیگانه از خویش نمی‌بیند. در چنین نگرشی، مرز میان «من» و «دیگری» کم‌رنگ می‌شود و انسان، دیگران را نیز در مسیر رسیدن به سعادت و کمال در نظر می‌گیرد. این نگرش را می‌توان از ویژگی‌های بنیادین عرفان امام خمینی (ره) دانست. در چنین عرفانی، انسان صرفاً به نجات و سعادت فردی خود نمی‌اندیشد، بلکه سعادت دیگران را نیز مهم می‌شمارد. عارف حقیقی تنها خود را نمی‌بیند؛ دیگران را هم می‌بیند، برای آنان کرامت قائل است و نمی‌تواند نسبت به سقوط اخلاقی یا رنج و محرومیت آنان بی‌تفاوت بماند.
او تأکید کرد: امام خمینی (ره) درباره هدایت و ارشاد دیگران عکس تفریحی سرگرمی نیز نکته‌ای بسیار مهم دارند: کسی که می‌خواهد دیگران را ارشاد کند، ابتدا باید در اصلاح خویشتن بکوشد. نیروهای درونی انسان، از جمله خشم و محبت، باید به اعتدال برسند و عقل بر وجود او حاکم شود. انسانی که در درون خود به تعادل رسیده باشد، بهتر می‌تواند در اصلاح جامعه نقش ایفا کند و در گسترش صلح، همدلی و روابط انسانی مؤثر باشد. بر همین اساس، کسی که قصد امر به معروف و نهی از منکر یا راهنمایی دیگران را دارد، باید وجودش سرشار از محبت و خیرخواهی باشد و در رفتار خود مظهر رحمانیت و رحیمیت الهی شود. ارشاد باید از سر دلسوزی و مهرورزی باشد.
