با فرا رسیدن ماه جمادی‌الاول، مساجد و هیئت‌های مذهبی برای برگزاری مراسم سوگواری حضرت فاطمه زهرا (س) آماده می‌شوند. بسیاری از مردم می‌خواهند بدانند ایام فاطمیه ۱۴۰۵ دقیقاً چه روزهایی است، فاطمیه اول و دوم چه زمانی برگزار می‌شود و آیا تعطیلی رسمی در پیش است یا نه. در این مطلب، تاریخ‌ها و آداب این ایام را مرور می‌کنیم.
فاطمیه اول و دوم چیست؟
درباره تاریخ شهادت حضرت زهرا (س) دو روایت مشهور وجود دارد. بر اساس روایت ۷۵ روز پس از رحلت پیامبر اکرم (ص)، شهادت ایشان در ۱۳ جمادی‌الاول بوده و بر اساس روایت ۹۵ روز، در ۳ جمادی‌الثانی. به همین دلیل، شیعیان دو دوره سوگواری برگزار می‌کنند که به فاطمیه اول و فاطمیه دوم معروف است. در تقویم رسمی ایران، روایت دوم مبنای تعطیلی رسمی قرار گرفته است.
تاریخ ایام فاطمیه ۱۴۰۵
- فاطمیه اول: حدود ۱۳ جمادی‌الاول، مصادف با روزهای پایانی مهر و اوایل آبان ۱۴۰۵ که مراسم آن در بسیاری از هیئت‌ها برگزار شد.
- فاطمیه دوم: از جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵ و مراسم رایج سه‌روزه تا یکشنبه ۲۴ آبان
- روز شهادت در تقویم رسمی: جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵ برابر با ۳ جمادی‌الثانی ۱۴۴۸ و ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶
ممکن است بسته به رؤیت هلال ماه، تاریخ قمری یک روز جابه‌جا شود؛ اطلاعیه ستاد استهلال دفتر مقام معظم رهبری مرجع نهایی است.
آیا ایام فاطمیه تعطیل است؟
شهادت حضرت فاطمه زهرا (س) طبق تقویم رسمی تعطیل است. اما در سال ۱۴۰۵ این مناسبت با روز جمعه مصادف شده و به همین دلیل تعطیلی جداگانه‌ای به روزهای کاری اضافه نمی‌شود. در آذر ماه نیز به جز جمعه‌ها تعطیلی رسمی دیگری وجود ندارد.
شهادت حضرت زهرا (س) در سال ۱۴۰۵ با جمعه ۲۲ آبان مصادف است.
آداب و رسوم ایام فاطمیه
- برگزاری مجالس روضه: مساجد و هیئت‌ها معمولاً پس از نماز مغرب و عشا مراسم برگزار می‌کنند.
- تسبیحات حضرت زهرا (س): گفتن ۳۴ مرتبه الله اکبر، ۳۳ مرتبه الحمدلله و ۳۳ مرتبه سبحان الله پس از هر نماز، از سفارش‌های مهم این ایام است.
- نذری و اطعام: بسیاری از خانواده‌ها در این روزها نذری می‌پزند و میان همسایگان و نیازمندان تقسیم می‌کنند.
- زیارت حضرت زهرا (س): خواندن زیارت‌نامه ایشان در منزل یا مسجد.
- دسته‌های عزاداری: در برخی شهرها، به‌ویژه قم، دسته‌های عزاداری در روز شهادت حرکت می‌کنند.
شخصیت حضرت فاطمه زهرا (س)
حضرت فاطمه (س) دختر پیامبر اسلام (ص) و همسر امیرالمؤمنین علی (ع) و مادر امام حسن و امام حسین (ع) است. ایشان در فرهنگ اسلامی الگوی عبادت، صبر، ساده‌زیستی و مهربانی خانوادگی شناخته می‌شوند. خطبه فدکیه ایشان از متون مهم ادبی و اعتقادی به شمار می‌رود. روز ولادت ایشان، ۲۰ جمادی‌الثانی، در ایران روز زن و مادر نام‌گذاری شده است.
توصیه‌هایی برای شرکت در مراسم
- برنامه زمانی هیئت محله خود را از پیش بپرسید؛ ساعت شروع معمولاً بین ۱۹:۳۰ تا ۲۰ است.
- در صورت داشتن کودک، مراسم‌هایی را انتخاب کنید که بخش ویژه کودکان دارند.
- هوای پاییزی سرد است؛ لباس گرم همراه داشته باشید.
- برای کاهش ترافیک، در صورت امکان پیاده یا با حمل‌ونقل عمومی بروید.
فاطمیه در فرهنگ مردم ایران
ایام فاطمیه در شهرهای مختلف ایران با آیین‌های محلی خاصی همراه است. در برخی مناطق، زنان مجالس ویژه‌ای در خانه‌ها برپا می‌کنند و در آن روضه‌خوانی و قرائت قرآن انجام می‌شود. در شهرهای مذهبی مانند قم و مشهد، حرم‌ها سیاه‌پوش می‌شوند و زائران زیادی برای شرکت در مراسم به این شهرها سفر می‌کنند. پختن آش و حلوای نذری و توزیع آن میان مردم نیز از رسوم رایج این روزهاست که حس همبستگی و همدلی را در محله‌ها تقویت می‌کند.
جمع‌بندی
ایام فاطمیه ۱۴۰۵ در دو نوبت برگزار می‌شود؛ فاطمیه اول حوالی ۱۳ جمادی‌الاول و فاطمیه دوم از جمعه ۲۲ آبان. روز شهادت در تقویم رسمی تعطیل است، اما چون با جمعه هم‌زمان شده، تعطیلی اضافی ندارد. شرکت در مجالس، تسبیحات حضرت زهرا (س) و کمک به نیازمندان از آداب مهم این ایام است.